Người cao tuổi, người có bệnh lý nền mạn tính nên tiêm những vắc xin nào?
Người cao tuổi, người có bệnh lý nền mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh gan, bệnh thận… có nguy cơ biến chứng khi mắc các bệnh truyền nhiễm như cúm, viêm phổi…gây kéo dài thời gian điều trị hoặc phải nhập viện. Bệnh viện Bãi Cháy cung cấp các vắc xin đặc hiệu giúp người cao tuổi, người có bệnh lý nền mạn tính chủ động tạo lá chắn phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm thường gặp.
Vì sao tuổi cao và bệnh nền khiến việc phòng bệnh càng quan trọng?
Theo thời gian, khả năng đáp ứng miễn dịch của cơ thể dần thay đổi. Bên cạnh đó, những bệnh lý kéo dài ở tim, phổi, gan, thận hoặc rối loạn chuyển hóa có thể khiến cơ thể khó thích nghi hơn khi gặp thêm một đợt nhiễm trùng.
Ví dụ, ở người mắc bệnh tim hoặc bệnh phổi mạn tính, nhiễm trùng đường hô hấp có thể làm tình trạng khó thở, ho hoặc mệt tăng lên. Với người đái tháo đường, một đợt nhiễm trùng cũng có thể khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn. Chính vì vậy, phòng ngừa từ trước bằng những vắc xin phù hợp là điều người bệnh nên trao đổi với bác sĩ trong quá trình chăm sóc sức khỏe lâu dài.
Trong số nhiều loại vắc xin dành cho người trưởng thành, Phòng tiêm chủng Bệnh viện Bãi Cháy cung cấp dịch vụ tiêm chủng một số nhóm vắc xin phòng bệnh truyền nhiễm thường gặp ở người cao tuổi và người có bệnh mạn tính gồm:
Vắc xin cúm mùa – nên được nhắc lại hằng năm
Cúm thường được xem là bệnh hô hấp quen thuộc, nhưng ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền, bệnh có thể diễn biến nặng hơn, gây viêm phổi hoặc làm nặng thêm các bệnh tim mạch, hô hấp đang có.
Do virus cúm thay đổi theo thời gian và khả năng bảo vệ sau tiêm cũng giảm dần, vắc xin cúm cần được tiêm nhắc hằng năm. Đặc biệt, những người mắc hen, COPD, bệnh tim, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch nên chủ động hỏi bác sĩ về thời điểm tiêm phù hợp thay vì đợi đến khi dịch cúm lưu hành mới bắt đầu phòng ngừa.
Vắc xin phế cầu – giảm nguy cơ các bệnh do phế cầu khuẩn
Phế cầu khuẩn có thể gây nhiều bệnh lý, từ viêm phổi đến những nhiễm trùng nặng như nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não. Tuổi cao và một số bệnh nền như bệnh tim mạn, bệnh phổi mạn, đái tháo đường, bệnh gan, bệnh thận hay suy giảm miễn dịch có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh phế cầu hoặc gặp diễn biến nặng.
Bác sĩ sẽ căn cứ vào độ tuổi, bệnh nền và những mũi phế cầu đã từng tiêm trước đây để lựa chọn loại vắc xin và khoảng cách giữa các mũi phù hợp. Đây là một trong những vắc xin đặc biệt đáng quan tâm ở người lớn tuổi và người mắc bệnh hô hấp, tim mạch hoặc các bệnh làm suy giảm miễn dịch.
Bạch hầu – ho gà – uốn ván: người lớn cũng cần tiêm nhắc
Nhiều người cho rằng các vắc xin phòng bạch hầu, ho gà và uốn ván chỉ cần tiêm khi còn nhỏ. Thực tế, miễn dịch với một số bệnh có thể giảm dần theo thời gian.
Ở người trưởng thành, lịch tiêm thường cần có ít nhất một liều vắc xin chứa thành phần phòng ho gà nếu trước đây chưa được tiêm, sau đó duy trì các mũi nhắc phòng uốn ván – bạch hầu theo khoảng thời gian được khuyến cáo. Việc tiêm phòng ho gà còn có ý nghĩa đối với người thường xuyên tiếp xúc với trẻ nhỏ, bởi người lớn mắc bệnh đôi khi chỉ có biểu hiện ho kéo dài nhưng vẫn có khả năng lây truyền cho trẻ.
Vắc xin viêm gan B – cần đánh giá theo nguy cơ và tiền sử miễn dịch
Không phải tất cả người cao tuổi đều cần áp dụng cùng một lịch tiêm viêm gan B. Việc tiêm phụ thuộc vào tiền sử đã tiêm trước đó, tình trạng miễn dịch và các yếu tố nguy cơ.
Vắc xin này đặc biệt cần được bác sĩ cân nhắc ở người có bệnh gan mạn tính, đái tháo đường, bệnh thận phải lọc máu hoặc những người có nguy cơ tiếp xúc với virus viêm gan B. Vì lịch tiêm có thể khác nhau theo từng loại vắc xin và tình trạng của người bệnh, việc kiểm tra hồ sơ tiêm chủng trước khi quyết định tiêm mới sẽ giúp tránh bỏ sót hoặc tiêm không cần thiết.
Một số vắc xin khác có thể được cân nhắc theo từng người
Ngoài các vắc xin thường gặp trên, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền còn có thể được tư vấn thêm vắc xin phòng RSV, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu hoặc một số bệnh truyền nhiễm khác tùy tuổi, bệnh lý, tình trạng miễn dịch, môi trường sống và nguy cơ phơi nhiễm.
Người có bệnh nền không nên tự quyết định lịch tiêm
Bệnh nền không đồng nghĩa với việc không thể tiêm vắc xin. Ngược lại, nhiều người mắc bệnh mạn tính chính là nhóm cần được bảo vệ chủ động hơn. Điều quan trọng là phải được khám sàng lọc trước tiêm.
Khi đến cơ sở tiêm chủng, người bệnh nên cung cấp đầy đủ các bệnh đang điều trị, thuốc đang sử dụng, tiền sử dị ứng, tình trạng suy giảm miễn dịch và những vắc xin đã tiêm trước đây. Một số người đang điều trị thuốc ức chế miễn dịch, hóa trị hoặc mắc bệnh ở giai đoạn chưa ổn định có thể cần lựa chọn loại vắc xin và thời điểm tiêm riêng.
Tại Phòng tiêm chủng Bệnh viện Bãi Cháy, người cao tuổi và người mắc bệnh nền có thể được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, sàng lọc và tư vấn trước tiêm để xây dựng lịch tiêm phù hợp với tuổi, tình trạng sức khỏe và tiền sử tiêm chủng.
Chủ động tiêm phòng khi sức khỏe còn ổn định là một bước nhỏ nhưng có ý nghĩa trong chăm sóc lâu dài. Với người cao tuổi và người đang sống chung với bệnh mạn tính, phòng được một đợt nhiễm trùng cũng chính là góp phần hạn chế nguy cơ bệnh nền trở nặng, giảm gánh nặng điều trị và duy trì chất lượng cuộc sống tốt hơn.
Thanh Huyền